Na Sri Lance pociąg potrafi jechać 30 km/h, a i tak nikt się nie spieszy – wszyscy są zajęci patrzeniem w okno. Trudno się dziwić: między plantacjami herbaty, czerwonymi dachami wiosek i mgłą nad wzgórzami mijają całe minuty, w których naprawdę nic innego nie trzeba robić. Ten kraj nie jest do „odhaczenia w tydzień”. To miejsce, gdzie z jednego dnia można wycisnąć surfing o świcie, herbaciane wzgórza po południu i curry jedzone palcami wieczorem. Poniżej konkret: gdzie pojechać, jak się przemieszczać, ile to kosztuje i co faktycznie robi różnicę w planowaniu podróży po Sri Lance.
Legenda (kliknij aby pokazać/ukryć):
Główne miejsca i regiony, które mają sens w planie wyjazdu
Odległości na Sri Lance są niby niewielkie, ale przez stan dróg i tempo życia łatwo przeszacować możliwości. Dlatego lepiej myśleć regionami niż „zaliczaniem miast”.
Kolombo (Colombo) – nie jest to miasto, dla którego leci się na wyspę, ale sensowny punkt startowy. Chaotyczne, duszne, ale dobre na 1 noc po przylocie lub przed wylotem. Warto krótko przejść się po Pettah Market, zajrzeć do kolonialnych budynków w dzielnicy Fort, zjeść pierwszy rice & curry i ruszać dalej.
Kandy – kulturowe serce wyspy, około 120 km od Kolombo (2,5–3,5 h jazdy w zależności od korków). Świątynia Świętego Zęba Buddy (Sri Dalada Maligawa), wieczorne rytuały przy bębnach, spacer wokół jeziora, wzgórza dookoła. Miasto często jest „przystankiem” przed słynną trasą kolejową do górskiego interioru.
Trójkąt kulturowy – rejon pomiędzy Kandy – Anuradhapura – Polonnaruwa. Tu są słynne starożytne stolice i Sigiriya – skała z ruinami pałacu, którą wiele osób kojarzy ze zdjęć. Odległości między tymi punktami to 60–100 km, ale warto na ten obszar zarezerwować minimum 3 dni, jeśli ma być coś więcej niż szybkie „podjechać–wejść–wrócić”.
Górska Sri Lanka – Nuwara Eliya, Ella, Hatton – najbardziej „pocztówkowy” fragment kraju. Pociąg z Kandy do Elli jedzie około 6–7 godzin i nikt nie ma o to pretensji, bo przejazd przez plantacje herbaty to atrakcja sama w sobie. Ella to backpackerskie miasteczko z widokami (Little Adam’s Peak, Nine Arch Bridge), Nuwara Eliya ma klimat brytyjskiego kurortu z epoki kolonialnej, a okolice Hatton to dobra baza pod Adam’s Peak (Sri Pada).
Południowe wybrzeże – Galle, Unawatuna, Mirissa, Weligama – w zasięgu 2–3 godzin jazdy z Kolombo autostradą. Galle to ufortyfikowane miasto z kolonialną zabudową, kawiarnie w odrestaurowanych kamienicach i spokojne tempo. Unawatuna i okolice to plaże i bary, Mirissa – bardziej imprezowo, Weligama – surfing i lekko „hipsterski” klimat.
Wschodnie wybrzeże – Trincomalee, Nilaveli, Arugam Bay – mocno sezonowe, ale gdy na południu trwa pora deszczowa, tutaj jest pełnia lata. Trincomalee (ok. 260 km od Kolombo) przyciąga pięknymi plażami w Nilaveli i dobrą bazą do snorkelingu, natomiast Arugam Bay na południowym wschodzie to mekka surferów od mniej więcej maja do września.
Natura i krajobrazy: od herbaty po sawannę
Na stosunkowo małej wyspie natura zmienia się jak w kalejdoskopie. W ciągu jednego tygodnia można przejść od mgły na plantacjach herbaty do suchej sawanny pełnej słoni.
Plantacje herbaty rozciągają się w rejonie Nuwara Eliya – Ella – Haputale. Zieleń jest tu tak gęsta, że wydaje się nienaturalna, a poranki pachną wilgocią i świeżo rwanymi liśćmi. Warto wejść do jednej z fabryk herbaty, które działają w zasadzie na tych samych maszynach, co sto lat temu. Degustacja dobrej herbaty wysokogórskiej to koszt rzędu 200–500 LKR, a kupno porządnej paczki – 1000–2000 LKR.
Parki narodowe to inna twarz Sri Lanki. Yala słynie z lampartów (szansa na zobaczenie jest realna, ale nie gwarantowana), Udawalawe i Minneriya – ze stad słoni. Safari o świcie lub przed zachodem słońca najczęściej kosztuje w okolicach 30–60 USD za osobę
Na safari warto wziąć cienką chustę lub szal – nie dla słońca, tylko dla ochrony przed pyłem. Po 3–4 godzinach jazdy po suchych drogach ubrania i włosy wyglądają jakby wyszły z cementowni.
Horton Plains (Światowy Kraniec – World’s End) to płaskowyż w pobliżu Nuwara Eliya, z trekkingiem o świcie. Droga wiedzie przez trawiaste łąki i lasy, a w punkcie widokowym klif urywa się nagle kilkaset metrów w dół. Wejście do parku jest relatywnie drogie – w pakiecie z transportem potrafi wyjść 30–40 USD za osobę – ale dla osób lubiących trekkingi w nietypowym krajobrazie jest to mocny punkt programu.
Plaże: gdzie piasek, gdzie fale, a gdzie spokój
Wybrzeże Sri Lanki nie jest jednorodne – różni się falami, infrastrukturą i sezonem.
- Południe (listopad–kwiecień): Unawatuna i Dewata są dobre do nauki surfingu; Mirissa to ładna zatoka z palmami, ale potrafi być tłoczna; Hiriketiya – mała półkolista plaża, coraz bardziej popularna, ale wciąż z klimatem „małej zatoki z paroma knajpkami”.
- Wschód (maj–wrzesień): Nilaveli i Uppuveli (okolice Trincomalee) mają spokojną wodę, idealną do pływania. Arugam Bay z kolei ma długie, czyste fale, które ściągają surferów z całego świata.
- Kalpitiya na północnym zachodzie to miejsce dla fanów kitesurfingu (silne wiatry w sezonie) i obserwacji delfinów.
Na wielu plażach w sezonie stoją chaises longues, które często są „za darmo” w zamian za zamówienie jedzenia lub drinka w beach barze. Typowa porcja smażonej ryby z ryżem na plaży to około 1500–2500 LKR, koktajl owocowy – 600–1200 LKR.
Na niektórych plażach prąd jest zaskakująco silny, zwłaszcza poza sezonem. Jeśli miejscowi nie wchodzą do wody, najlepiej zrobić to samo – ratownicy pojawiają się tylko na kilku popularnych zatokach.
Zabytki, kultura i kilka miejsc naprawdę wartych wysiłku
Na Sri Lance świątynie, ruiny i miejsca kultu nie są tylko „atrakcjami” – to żywe przestrzenie, gdzie codziennie odbywają się rytuały. Warto uszanować ten kontekst, mimo że wokół często krążą tłumy turystów.
Sigiriya – masywna skała wyrastająca z płaskiego terenu. Wejście na górę to około 1200 stopni, więc lepiej zacząć wspinaczkę przed 8:00, zanim słońce zacznie prażyć. Widok z góry jest szeroki, z pasem zieleni po horyzont. Oficjalny bilet kosztuje około 30 USD dla obcokrajowców, dlatego część osób wybiera tańszą alternatywę – Pidurangala Rock naprzeciwko, z widokiem na samą Sigiriyę.
Anuradhapura i Polonnaruwa (nazwy w języku syngaleskim: අනුරාධපුර, පොලොන්නරුව) to dawne stolice z ogromnymi stúpami, rzeźbami Buddy i rozległymi kompleksami ruin. Tutaj przydaje się rower – na miejscu łatwo wypożyczyć za około 800–1500 LKR / dzień.
Kandy ze Świątynią Zęba Buddy ma wyjątkową atmosferę wieczornych ceremonii: bębny, kadzidła, kolejki wiernych z kwiatami jaśminu. Najlepiej ubrać się skromnie (ramiona i kolana zakryte) i przygotować na tłok.
Galle Fort to z kolei bardziej „miejska” atrakcja. Spacer po murach, zachód słońca nad oceanem, małe butikowe hotele w dawnej kolonialnej zabudowie. Wieczorem uliczki pachną curry, kawą i kadzidłami, a wszystko to w otoczeniu portugalsko-holendersko-brytyjskiej architektury.
Tradycje, religia i codzienność
Sri Lanka jest mieszanką buddyzmu, hinduizmu, islamu i chrześcijaństwa, ale w codzienności najbardziej widoczny jest buddyzm therawady. W rejonie Kandy i gór często słychać poranne śpiewy z świątyń, a w świąteczne dni ulice wokół dagób zamieniają się w kolorowy korowód.
Ubrania: miejscowi są generalnie dość konserwatywni. Poza plażą strój „miasto+plaża” (bardzo krótkie szorty, odsłonięty brzuch) naprawdę rzuca się w oczy. Do świątyń wymagane są zakryte ramiona i kolana, buty zostawia się przed wejściem.
Przynoszenie kwiatów do świątyni ma ogromne znaczenie symboliczne – kwiat więdnie szybko, przypominając o nietrwałości. Gotowe koszyki z kwiatami lotosu kupuje się zwykle tuż przed wejściem, od lokalnych sprzedawców za 100–300 LKR.
W wielu mniejszych miejscowościach dzień zaczyna się wcześnie. O 6:00 ulice są już pełne, a około 21:00 życie wyraźnie zwalnia. Nocne życie w europejskim rozumieniu funkcjonuje właściwie tylko w kilku nadmorskich kurortach i w Kolombo.
Kuchnia: ostro, kokosowo i rękami
Kuchnia Sri Lanki ma swoje stałe motywy: kokos, chili, ryż, soczewica i ryba. Smaki są intensywne, ale zwykle bardziej aromatyczne niż „zabójczo ostre” – chyba że poprosi się wyraźnie o lokalną wersję.
- Rice & curry – podstawowy zestaw. Duża porcja ryżu plus 4–6 małych misek: dal (soczewica), warzywa, curry z ryby lub kurczaka, czasem owoce morza. W lokalnej jadłodajni cena potrafi wynieść 400–800 LKR, w bardziej turystycznej restauracji 1000–2000 LKR.
- Hoppers (appa) – cienkie naleśniki z ciasta ryżowego. Z jajkiem w środku (egg hopper) albo w wersji „string hoppers” – makaronowe gniazdka podawane z curry. Idealne na śniadanie.
- Kottu roti – siekane na blacie placki roti z warzywami, jajkiem i mięsem, smażone z przyprawami. Dźwięk siekania metalowymi łopatkami słychać wieczorem na pół miasta.
- Sri Lankan breakfast – często zestaw: string hoppers, dal, sambol z kokosa i chili (pol sambol), czasem ryba. Bardzo sycący start dnia.
Do tego dochodzą soki ze świeżych owoców: papaja, limonka, ananas, mango – zwykle około 500–800 LKR. Warto prosić o wersję „bez cukru” („no sugar, please”), bo domyślnie do miksu trafia spora dawka syropu.
Jedzenie rękami (prawą dłonią) w lokalnych miejscach nie jest „atrakcją dla turystów”, tylko standardem. W wielu knajpach przy wejściu jest kranik do umycia rąk – to pierwsze miejsce, do którego podchodzą miejscowi po usadzeniu się przy stole.
Transport: jak się poruszać i co realnie zajmuje ile czasu
Sri Lanka nie jest duża, ale czas przejazdów potrafi zaskoczyć. Lepiej przyjąć, że 100 km to 3 godziny zwykłej jazdy, jeśli nie ma autostrady.
Pociągi
Pociągi są tanie i klimatyczne, ale często wolne i przepełnione. Kluczowe trasy:
- Kolombo – Kandy: około 3–4 h, koszt w 2. klasie około 250–600 LKR.
- Kandy – Ella: słynna widokowa trasa przez herbaciane wzgórza, 6–7 h. Bilety w 2. klasie bez rezerwacji są najłatwiejsze do złapania, ale bywa tłoczno.
- Kolombo – Galle – Matara: linia wzdłuż wybrzeża, około 2–3 h do Galle, ceny podobne.
Na główne trasy (szczególnie do Elli) warto rezerwować bilety z wyprzedzeniem, jeśli zależy na konkretnym miejscu siedzącym. Można to zrobić przez lokalne biura lub przez hotele/guesthouse’y, które często mają swoje kontakty.
Autobusy i tuk-tuki
Autobusy są najtańsze – za przejazd 100 km płaci się często mniej niż 300–500 LKR – ale bywają zatłoczone i głośne (muzyka na full, święte obrazki na szybie, kierowca jadący „na wyczucie”).
Tuk-tuki (trójkołowce) świetnie sprawdzają się w obrębie miasta i na krótkich dystansach (kilka–kilkanaście kilometrów). Warto korzystać z aplikacji PickMe lub ustalać cenę przed wejściem. Przejazd 3–4 km w mieście to zazwyczaj 300–600 LKR, w turystycznych miejscach czasem więcej, ale można negocjować.
Kierowca z samochodem
Dla osób, które chcą zobaczyć dużo w krótkim czasie, popularne jest wynajęcie kierowcy z autem na kilka dni. Ceny (z paliwem) zwykle krążą wokół 60–80 USD / dzień za samochód (nie za osobę), przy trasach w stylu: Kolombo – Kandy – Sigiriya – Ella – wybrzeże. To opcja dająca największą elastyczność, szczególnie przy podróży w 2–4 osoby.
Ile dni potrzeba i jak sensownie ułożyć trasę
Realistyczne minimum, żeby poczuć różne twarze Sri Lanki, to 12–14 dni. Oczywiście da się przyjechać na tydzień, ale wtedy trzeba wybierać.
Przykładowy układ na około 2 tygodnie:
- Dzień 1–2: Kolombo (nocleg) → przejazd do Kandy.
- Dzień 3–5: Trójkąt kulturowy: Sigiriya / Dambulla / Polonnaruwa.
- Dzień 6–8: Górska część: pociąg Kandy – Ella, plantacje herbaty, trekking.
- Dzień 9–13: Wybrzeże południowe: Mirissa / Weligama / Unawatuna / Galle.
- Dzień 14: Powrót w stronę Kolombo i wylot.
Przy 7–9 dniach warto zdecydować: albo więcej gór i kultury (Kandy, Ella, Sigiriya), albo więcej plaż (południe lub wschód) i ograniczyć liczbę przejazdów.
Najlepszy czas na Sri Lankę – monsun naprawdę ma znaczenie
Wyspa jest pod wpływem dwóch różnych monsunów, więc pogoda na południu i wschodzie potrafi być zupełnie inna tego samego dnia.
- Listopad – kwiecień: najlepszy czas na południowe i zachodnie wybrzeże (Galle, Mirissa, Unawatuna, Weligama). W górach bywa chłodno, szczególnie nocą (temperatury potrafią spaść do 10–12°C).
- Maj – wrzesień: lepsza pogoda na wschodnim wybrzeżu (Trincomalee, Nilaveli, Arugam Bay). Południe może być bardziej deszczowe, ale nie znaczy to, że cały czas leje – częściej są krótkie, intensywne ulewy.
- Październik i maj – miesiące przejściowe, potrafią być kapryśne.
Przy planowaniu nie ma sensu obsesyjnie gapić się w prognozy – lokalne deszcze są bardzo punktowe. W jednym miasteczku leje, 10 km dalej świeci słońce. Lepiej patrzeć na „okno pogodowe” w skali regionu niż pojedyncze ikonki z aplikacji.
Budżet: ile naprawdę kosztuje podróż po Sri Lance
Ceny rosną, ale wciąż da się podróżować stosunkowo niedrogo – szczególnie jeśli korzysta się z lokalnych knajpek i transportu.
Noclegi:
- Prosty guesthouse / homestay z wiatrakiem – od około 3000–5000 LKR / noc za pokój dwuosobowy.
- Pokój z klimatyzacją w przyzwoitym standardzie – 6000–12000 LKR.
- Lepszy butikowy hotel lub resort przy plaży – od około 80–150 USD / noc w górę.
Jedzenie: w lokalnych restauracjach da się zjeść solidny posiłek za 400–800 LKR. W miejscach nastawionych na turystów porcja makaronu z owocami morza czy curry to zwykle 1200–2500 LKR. Piwo w barze kosztuje najczęściej 600–900 LKR.
Transport: pociągi i autobusy są bardzo tanie – w ciągu dnia rzadko wydaje się na nie więcej niż 500–1000 LKR, jeśli nie korzysta się z taksówek na długie dystanse. Największym wydatkiem pozostają wejściówki do atrakcji: Sigiriya, parki narodowe, niektóre świątynie.
Dla osoby podróżującej w parze, z umiarkowanym komfortem (klimatyzowany pokój, częstsze restauracje niż street food, czasem prywatny transport) rozsądny budżet dzienny to około 40–70 USD / osoba bez biletów lotniczych. Przy oszczędniejszym podejściu, lokalnych jadłodajniach i transporcie zbiorowym da się zejść nawet do 20–30 USD / osoba, choć wtedy trzeba się liczyć z mniejszym komfortem.
Sri Lanka wynagradza tych, którzy zwolnią tempo. Zamiast próbować zobaczyć wszystko, lepiej wybrać kilka regionów i dać sobie czas: na rozmowę z właścicielką homestayu o tym, jak robi się pol sambol, na trzy godziny siedzenia w pociągu w otwartych drzwiach, na nocny trekking na Adam’s Peak i poranny czaj w plastikowym kubku, który smakuje jak nagroda po bezsennej nocy. To właśnie te „puste” momenty robią z podróży po Sri Lance coś więcej niż zestaw zaliczonych punktów na mapie.