Co zjeść w Pradze? Tradycyjne dania do spróbowania

Aromat duszonej wołowiny z kminkiem, miękkość puszystych knedlików, chrupiąca panierka gorącego sera i ciepły, cynamonowy štrúdl – tak smakuje klasyczny praski stół. Warto potraktować pobyt w Pradze jak degustację kilku flagowych dań, zamiast przypadkowego zamawiania czegokolwiek „czeskiego” z karty. Poniżej kompletny, domowy „zestaw praski”: gulasz wołowy z knedlikami, smažený sýr z tatarką i jabłkowo‑cynamonowy štrúdl, plus konkretne wskazówki, czego szukać w lokalach w samej Pradze.

Składniki na praski zestaw klasyków

Porcja dla 4 osób (solidny obiad + deser). Dania można przygotować równolegle – gulasz musi się długo dusić, w tym czasie powstają knedliki, ser i štrúdl.

Gulasz wołowy po czesku (hovězí guláš)
1 kg wołowiny gulaszowej (łopatka, karkówka lub mostek)
600 g cebuli (dużo, to ona „buduje” sos)
3 łyżki smalcu lub oleju rzepakowego
2 czubate łyżki słodkiej papryki w proszku
1 łyżeczka ostrej papryki (opcjonalnie)
1 łyżeczka mielonego kminku
2 ząbki czosnku
2 liście laurowe
1 łyżka koncentratu pomidorowego
1 litr wody lub bulionu wołowego
1 łyżka mąki pszennej (do ewentualnego zagęszczenia)
sól, świeżo mielony pieprz
Knedliki drożdżowe (houskové knedlíky)
500 g mąki pszennej typ 450–500
250 ml letniego mleka
15 g świeżych drożdży lub 5 g suchych
1 jajko
2 bułki pszenne z poprzedniego dnia (ok. 120 g), pokrojone w kostkę
1 płaska łyżeczka soli
1 łyżeczka cukru
Smažený sýr (smażony ser) z sosem tatarskim
400 g sera w kostce, najlepiej typu eidam 30–45% lub inny dobrze topiący się, ale dość twardy
2 jajka
5–6 łyżek mąki pszennej
8–10 łyżek bułki tartej (dwie warstwy panierki)
olej rzepakowy do głębokiego smażenia
sól, szczypta pieprzu

Sos tatarski:
150 g majonezu
2 łyżki kwaśnej śmietany 18%
2–3 łyżki drobno posiekanych korniszonów
1 łyżka posiekanej cebulki lub szalotki
1 łyżeczka musztardy
sól, pieprz, kilka kropel soku z cytryny
Štrúdl jabłkowy (jablečný závin) – wersja domowa
1 opakowanie ciasta francuskiego lub półfrancuskiego (ok. 275–300 g)
5–6 średnich jabłek (ok. 700 g po obraniu), najlepiej lekko kwaskowych
50 g rodzynek (opcjonalnie, namoczone w rumie lub herbacie)
50 g orzechów włoskich, grubo posiekanych
50–70 g cukru (do smaku)
1–2 łyżeczki cynamonu
30 g bułki tartej lub drobno zmielonych herbatników (do wchłonięcia soku)
1 jajko do posmarowania ciasta

Przygotowanie praskich klasyków krok po kroku

Gulasz – baza smaku
Cebulę obrać i pokroić w drobną kostkę. W szerokim, ciężkim garnku rozgrzać smalec. Cebulę smażyć na średnim ogniu, aż będzie mocno złota, wręcz lekko brązowa – może to potrwać 15–20 minut. Nie przyspieszać zbyt mocnym ogniem, bo przypalona cebula da gorycz.

Mięso pokroić w kostkę ok. 3×3 cm, dobrze osuszyć ręcznikiem papierowym i lekko oprószyć solą. Dodać do zrumienionej cebuli, zwiększyć ogień. Obsmażyć mięso ze wszystkich stron, aż przestanie być surowe z wierzchu i zacznie się rumienić.
Przyprawy i duszenie gulaszu
Gdy mięso jest już dobrze obsmażone, zdjąć garnek na chwilę z ognia, wsypać paprykę słodką, ostrą i kminek, dodać przeciśnięty czosnek. Wymieszać szybko, postawić z powrotem na małym ogniu, po 20–30 sekundach wlać ok. 800 ml gorącej wody lub bulionu, dodać liście laurowe i koncentrat pomidorowy.

Płyn powinien ledwo przykrywać mięso. Przykryć garnek, dusić na bardzo małym ogniu ok. 1,5–2 godzin, aż wołowina będzie miękka. Co jakiś czas zamieszać, w razie potrzeby uzupełnić odrobiną wody. Pod koniec doprawić solą i pieprzem. Jeśli sos jest zbyt rzadki, rozprowadzić mąkę w 3 łyżkach zimnej wody, wlać do wrzącego gulaszu, gotować jeszcze 5 minut.
Knedliki – przygotowanie ciasta
W misce rozkruszyć drożdże z cukrem, wlać część letniego mleka, dodać 2 łyżki mąki, wymieszać i odstawić na 10 minut, aż zaczną pracować (przy drożdżach suchych ten etap można pominąć – wymieszać je od razu z mąką). Do dużej miski wsypać mąkę, dodać sól, jajko, resztę mleka i zaczyn. Wyrobić miękkie, ale elastyczne ciasto – ręcznie ok. 10 minut lub robotem z hakiem ok. 5–7 minut.

Pod koniec wyrabiania dodać kostki bułki i zagnieść tak, by równomiernie rozeszły się w cieście. Miska z ciastem powinna być przykryta ściereczką; odstawić w ciepłe miejsce na 40–60 minut, aż podwoi objętość.
Formowanie i gotowanie knedlików
Wyrośnięte ciasto delikatnie przełożyć na lekko podsypany mąką blat. Podzielić na 2–3 części i uformować podłużne wałki (bochenki) o średnicy ok. 6–7 cm. W szerokim garnku zagotować osoloną wodę. Knedliki wkładać ostrożnie – nie powinny się zbyt ściskać, więc w razie potrzeby gotować partiami.

Gotować knedliki ok. 18–20 minut, w połowie czasu obrócić, żeby równomiernie się ugotowały. Po wyjęciu od razu nakłuć kilka razy drewnianym patyczkiem lub cienkim szpikulcem, żeby para uszła i knedlik się nie zapadł. Kroić po kilku minutach, najlepiej przy pomocy nitki lub bardzo ostrym nożem z piłką.
Smažený sýr – przygotowanie sera i panierki
Ser pokroić na plastry o grubości ok. 1,5–2 cm. Każdy kawałek delikatnie posolić i doprawić szczyptą pieprzu. Przygotować trzy talerze: mąka, roztrzepane jajka, bułka tarta.

Każdy kawałek sera obtoczyć najpierw w mące, potem w jajku, następnie w bułce tartej. Dla solidnej, szczelnej panierki warto powtórzyć jajko + bułka tarta jeszcze raz. Ser musi być całkowicie „uszczelniony”, inaczej wypłynie podczas smażenia.
Smażenie sera i sos tatarski
W głębokiej patelni lub garnku rozgrzać olej do temperatury ok. 170–180°C (kawałek bułki wrzucony do tłuszczu powinien od razu intensywnie skwierczeć i lekko się rumienić). Smażyć ser partiami po 2–3 minuty z każdej strony, aż panierka będzie złocista. Wyjmować na ręcznik papierowy.

Majonez wymieszać z kwaśną śmietaną, korniszonami, cebulką i musztardą. Doprawić solą, pieprzem i sokiem z cytryny. Sos powinien być wyraźny w smaku, lekko kwaśny – inaczej przytłoczy go tłustość sera.
Štrúdl – nadzienie i formowanie
Jabłka obrać, pozbawić gniazd nasiennych, pokroić w cienkie plastry lub zetrzeć na tarce o grubych oczkach. Wymieszać z cukrem, cynamonem, rodzynkami i orzechami. Jeśli jabłka są bardzo soczyste, można dodać odrobinę więcej bułki tartej.

Ciasto rozwinąć, na środku ułożyć warstwę bułki tartej (ok. 2/3 ilości), na nią jabłka, a na wierzch resztę bułki. Brzegi złożyć do środka, zwinąć w roladę, dokładnie skleić łączenie. Przełożyć na blachę wyłożoną papierem do pieczenia, posmarować roztrzepanym jajkiem.
Pieczenie štrúdla i finalne podanie
Piekarnik nagrzać do 200°C (góra–dół). Piec strudel ok. 30–35 minut, aż będzie mocno złoty. Po lekkim przestudzeniu kroić w plastry. Podawać samodzielnie lub z bitą śmietaną czy gałką lodów waniliowych.

Gulasz podawać bardzo gorący z plastrami knedlików, posypany drobno posiekaną cebulką lub natką. Smažený sýr najlepiej serwować od razu po usmażeniu, gdy środek jest ciągnący, z dużą porcją sosu tatarskiego i frytkami lub gotowanymi ziemniakami.

W czeskich knajpach warto brać „guláš s houskovým knedlíkem” jako danie główne, „smažený sýr s hranolkami a tatarskou omáčkou” jako solidny lunch, a na deser „jablečný závin” lub „trdelník” (choć ten ostatni jest bardziej turystyczny niż tradycyjny).

Wartości odżywcze praskiego zestawu

Zestaw jest konkretny, sycący i typowo „piwny”. W jednej solidnej porcji (gulasz + knedliki + smažený sýr + kawałek štrúdla) można spokojnie zmieścić 1200–1600 kcal, w zależności od wielkości porcji i ilości sosów. Dominują:

– białko z wołowiny i sera,
– sporo węglowodanów z knedlików, ciasta i ziemniaków/frytek,
– wysoka ilość tłuszczu (smażenie, sosy, ciasto francuskie).

W Pradze takie dania najlepiej traktować jako jeden główny posiłek dnia i zbilansować resztę dnia lżejszym jedzeniem – zupami, sałatkami, kanapkami na ciemnym pieczywie. Dobrą praktyką jest zamówienie jednej porcji smaženého sýra „na pół”, bo w typowej hospodzie porcja bywa naprawdę duża.

Co jeszcze zjeść w Pradze – praktyczna ściągawka z dań

Poza gulaszem, knedlikami, smaženým sýrem i štrúdlem, w praskich lokalach warto wypatrywać kilku nazw w menu. To dobre wyznaczniki, że kuchnia jedzie na klasykach, a nie tylko pod turystę.

Svíčková na smetaně – polędwica (często także inna wołowina) w sosie śmietanowo‑warzywnym, z knedlikami, żurawiną i plasterkiem cytryny. Sos jest gęsty, delikatnie słodkawy. Dobrze brać tam, gdzie sos jest wyraźnie domowy, a nie z proszku.
Vepřo knedlo zelo – pieczona wieprzowina z knedlikami i duszoną kapustą. Talerz, który najlepiej pokazuje, jak Czechy łączą mięso, mąkę i kapustę. Im prostsze podanie, tym zwykle lepiej.
Česnečka – czosnkowa zupa, często z grzankami, serem, czasem z jajkiem. Idealna po dłuższym wieczorze z czeskim piwem.
Koleno (pečené vepřové koleno) – pieczone golonko, ogromna porcja do dzielenia się, zwykle z musztardą, chrzanem i pieczywem. Najlepsze w miejscach, gdzie pieką je wolno i mają chrupiącą skórkę.
Utopenci i nakládaný hermelín – przekąski „do piwa”: marynowane kiełbaski i ser typu camembert w zalewie z przyprawami. Świetne do spróbowania jako małe przystawki.

Jak zamawiać tradycyjne dania w Pradze

Gdzie szukać dobrego gulaszu i knedlików w Pradze

Najpewniejszym tropem są klasyczne hospody, oddalone o kilka przecznic od głównych atrakcji. W menu gulasz powinien występować w kilku wersjach (z knedlikami, z chlebem), a knedliki mieć swoje nazwy: houskové (bułczane), bramborové (ziemniaczane). Gulasz zbyt rzadki, wodnisty, z małą ilością mięsa zwykle oznacza oszczędzanie na jakości.

Przy knedlikach warto zwrócić uwagę na strukturę: dobre są miękkie, sprężyste, ale nie zakalcowate. Jeśli w przekroju widać ładne dziurki, a kawałki bułki są wyraźne i równomiernie rozłożone – to dobry znak. W tanich, mocno turystycznych miejscach knedliki bywają mrożone i odgrzewane na parze – są wtedy bardziej gumowe i bez wyraźnego aromatu drożdży.

Smažený sýr na mieście – na co uważać

Smažený sýr wygląda wszędzie podobnie, ale różnice w jakości są odczuwalne. Warto patrzeć, czy w menu podano rodzaj sera lub chociaż procent tłuszczu – przy zupełnie anonimowym „smažený sýr” łatwo trafić na produkt o gumowej konsystencji. Lepsze lokale chwalą się użyciem np. eidamu 45% albo lokalnych serów.

Przy podaniu zwracają uwagę dwie rzeczy: sos tatarski i frytki. Domowy tatarski z wyczuwalnymi kawałkami korniszonów i cebulki to duży plus. Gotowy, z wiadra – zwykle bardzo słodki, o jednolitej konsystencji. Frytki najlepiej brać tam, gdzie są smażone na świeżo, a nie jedynie dosuszane z mrożonki.

Desery i słodkie dodatki w praskiej kuchni

Štrúdl to klasyk, ale w Pradze często pojawia się też jako dodatek do kawy w kawiarniach, bywa podawany z bitą śmietaną lub lodami. Warto spojrzeć na nadzienie: im więcej prawdziwych jabłek i orzechów, a mniej „gołego” ciasta, tym lepiej. Dobry znak to też ciepły strudel podawany prosto z pieca – nie tylko odgrzewany w mikrofali.

Oprócz štrúdla można szukać w kartach takich pozycji jak ovocné knedlíky (kluseczki z owocami, często z twarogiem i masłem) czy naleśniki z makiem i śmietaną. Są to desery równie sycące jak dania główne, więc dobrze planować je albo jako samodzielny posiłek, albo do podziału na kilka osób.