Największym lotniskiem w Europie pod względem liczby pasażerów jest obecnie Istanbul Airport (IST) – nowy port lotniczy po europejskiej stronie Stambułu. W ciągu kilku lat wyprzedził takie giganty jak Heathrow czy Frankfurt, a jego rozbudowa wciąż trwa. Dla wielu osób to tylko punkt przesiadkowy, ale w praktyce to pełnoprawna, całodobowo żyjąca „mini metropolia”. Znajomość udogodnień i specyfiki tego lotniska potrafi zmienić męczącą przesiadkę w całkiem ciekawą część podróży. Poniżej zebrano najważniejsze informacje, ciekawostki i praktyczne atuty, które warto znać przed wizytą na największym lotnisku Europy.
Najważniejsze fakty o Istanbul Airport (IST)
Nowe lotnisko w Stambule zastąpiło dawne Atatürk Airport i w krótkim czasie stało się absolutnym liderem europejskiego ruchu lotniczego. Istanbul Airport oficjalnie otwarto w 2018 roku, a przejęcie pełnego ruchu nastąpiło w 2019 roku.
Port położony jest ok. 35–40 km na północny zachód od centrum Stambułu, na europejskiej stronie miasta. Z założenia miał być ogromnym węzłem przesiadkowym między Europą, Azją, Afryką i Bliskim Wschodem – i faktycznie nim jest.
Istanbul Airport obsługuje rocznie ponad 70–80 mln pasażerów i jest projektowany na docelową przepustowość nawet 200 mln osób rocznie.
W praktyce oznacza to ogromne przestrzenie, długie korytarze, ale też rozbudowaną infrastrukturę pasażerską: sklepy, restauracje, hotele, strefy relaksu i nowoczesne systemy obsługi ruchu.
Układ lotniska i orientacja na miejscu
Na Istanbul Airport działa jeden, bardzo duży terminal pasażerski, podzielony na część przylotową i odlotową oraz na strefę Schengen / non-Schengen w logice „międzynarodowa / krajowa”. Dzięki temu nie ma bałaganu z wieloma terminalami rozrzuconymi po terenie, ale odległości potrafią być spore.
Orientację ułatwia bardzo czytelne oznakowanie w języku tureckim i angielskim, a przy głównych skrzyżowaniach korytarzy znajdują się duże, elektroniczne tablice przesiadkowe. Praktyczne jest też oznaczenie sektorów literami (A, B, C itd.) i numerami gate’ów – warto od razu zwrócić uwagę, w której „strefie literowej” znajduje się bramka.
- Strefa krajowa – loty wewnątrz Turcji
- Strefa międzynarodowa – główna część przesiadkowa
- Piersy (ramiona terminala) – prowadzą do konkretnych gate’ów
- Poziomy – osobne dla odlotów, przylotów, usług i dojazdu
Przemieszczanie ułatwiają długie ruchome chodniki, ale przy krótszej przesiadce warto pilnować czasu – przejście z jednego końca terminala na drugi może zająć 20–30 minut spacerem.
Udogodnienia dla pasażerów – na co można liczyć
Skala lotniska wymusza bogatą ofertę usług. W praktyce większość potrzeb typowego podróżnego da się tu załatwić bez wychodzenia poza terminal.
Strefy relaksu i komfort dla oczekujących
Na terenie lotniska dostępnych jest kilka typów miejsc do odpoczynku. Standardowe ławki występują tu w wersji „długodystansowej” – sporo z nich nie ma podłokietników, dzięki czemu można się wygodnie położyć. W wybranych strefach znajduje się miękka, hotelowa wykładzina i nieco przyciemnione światło, co sprzyja drzemce.
Działa także hotel lotniskowy YOTEL – w dwóch wersjach: dostępnej z hali ogólnodostępnej oraz z części tranzytowej. Można tam wynająć pokój na kilka godzin, co przy długiej przesiadce bywa bezcenne.
W różnych częściach terminala rozmieszczono darmowe punkty z wodą pitną, co pomaga oszczędzić na napojach. Warto mieć przy sobie pustą butelkę, którą da się napełnić już po kontroli bezpieczeństwa.
Gastronomia i zakupy
Oferta gastronomiczna jest bardzo szeroka – od sieciowych kawiarni i fast foodów po lokale z regionalną kuchnią turecką. Ceny, jak to na lotnisku, nie należą do niskich, ale wybór jest na tyle duży, że da się znaleźć zarówno szybki posiłek, jak i bardziej „restauracyjne” danie.
Strefa Duty Free zajmuje ogromną powierzchnię w centrum terminala. Poza klasyką (alkohol, perfumy, elektronika) dostępne są bogate stoiska z tureckimi słodyczami, przyprawami i lokalnymi produktami – dla wielu osób to szybka okazja na przywiezienie pamiątek bez wchodzenia do miasta.
Udogodnienia dla rodzin z dziećmi
Dla podróżujących z dziećmi przygotowano pokoje dla rodziców z przewijakami, a w wybranych punktach niewielkie kąciki do zabawy. Nie jest to typ lotniska, gdzie na każdym rogu czekają duże place zabaw, ale przy dłuższym oczekiwaniu da się znaleźć miejsce, w którym dziecko choć trochę się „wybiega”.
W toaletach często dostępne są niższe umywalki lub przynajmniej szerokie blaty, gdzie można wygodniej zająć się maluchem. Dodatkowym plusem jest spora liczba wózków lotniskowych, którymi łatwiej przemieszczać się po terminalu.
Ciekawostki architektoniczne i technologiczne
Istanbul Airport projektowano jako wizytówkę współczesnej Turcji – to widać zarówno w skali, jak i w detalach. Wnętrza są dość minimalistyczne, ale nie brakuje odniesień do motywów osmańskich i islamskiej architektury – szczególnie w kształcie sklepień i przeszkleń.
Rozmiar i konstrukcja terminala
Powierzchnia głównego budynku terminala liczona jest w milionach metrów kwadratowych. To jeden z największych pojedynczych terminali lotniczych na świecie, a kolejne moduły wciąż powstają. Zastosowano rozległe przeszklone fasady, co zapewnia sporo naturalnego światła w ciągu dnia.
Charakterystycznym elementem są wysokie, „falujące” sufity z metalowymi żebrami konstrukcyjnymi. Nadają one wnętrzu lekkości, mimo ogromnych rozmiarów hali. Wystrój jest raczej stonowany, co pomaga ograniczyć wizualny chaos typowy dla starszych lotnisk.
Rozwiązania technologiczne
Lotnisko wyposażono w nowoczesne systemy sortowania bagażu, automatyczne stanowiska odprawy i liczne kioski do samodzielnego wydruku kart pokładowych. W wielu miejscach używane są też bramki biometryczne, przyspieszające proces kontroli.
W całym terminalu działa bezpłatne Wi-Fi, choć w wersji oficjalnej wymaga ono krótkiej rejestracji (np. przez SMS). W najważniejszych punktach zainstalowano stacje ładowania – zarówno klasyczne gniazdka, jak i porty USB, przy stolikach lub w specjalnych „wyspach” z krzesłami.
Lotnisko korzysta z zaawansowanego systemu zarządzania ruchem naziemnym, który pozwala obsłużyć jednocześnie nawet kilkaset operacji lotniczych dziennie na kilku pasach startowych.
Przesiadka na największym lotnisku Europy
Znaczenie węzła przesiadkowego widać na każdym kroku – duża część pasażerów w ogóle nie opuszcza strefy tranzytowej. Dobrze zaprojektowana infrastruktura sprawia, że przesiadka zwykle przebiega sprawnie, o ile zostawiono sobie wystarczający zapas czasu.
Krótkie przesiadki – o czym pamiętać
Przy przesiadkach w granicach 1–2 godzin liczy się szybkie odnalezienie drogi między gate’ami. Po wyjściu z samolotu warto od razu spojrzeć na najbliższy ekran przesiadkowy – przy wielu lotach z jednego kontynentu na drugi zmienia się nie tylko gate, ale i „ramię” terminala.
Personel naziemny Turkish Airlines i lotniska stoi często przy wyjściach z samolotu, trzymając tabliczki z numerami lotów o krótkim czasie przesiadki. Jeżeli taki numer się pojawia, dobrze zgłosić się od razu – w razie potrzeby pasażerów z krótką przesiadką grupuje się i prowadzi skróconą trasą.
Długie przesiadki – jak wykorzystać czas
Przy przesiadkach powyżej 4–5 godzin warto zastanowić się, czy zostać na lotnisku, czy wyjść do miasta. Stambuł jest atrakcyjny, ale dojazd zajmuje ok. godziny w jedną stronę, więc krótsze „wyskoki” mogą być mało opłacalne.
Dla osób pozostających na lotnisku do dyspozycji są salony biznesowe (w tym bardzo rozbudowany lounge Turkish Airlines), hotel tranzytowy, a także cichsze strefy siedzeń dalej od głównej hali. Można też spokojnie zrobić większe zakupy – oferta Duty Free i sklepów z pamiątkami potrafi zająć dłuższą chwilę.
- Do 3 godzin – lepiej zostać w pobliżu gate’u i tylko krótko przejść się po strefie usług
- 4–6 godzin – można szukać wygodniejszej strefy do odpoczynku, prysznica, spokojnego posiłku
- Powyżej 6–8 godzin – warto rozważyć pokój w hotelu tranzytowym lub wyjazd do miasta
Dojazd do Istanbul Airport i powrót do miasta
Lotnisko jest skomunikowane z miastem na kilka sposobów. Najczęściej wybierane to:
- Oficjalne autobusy Havaist – kursują na wielu liniach do różnych dzielnic Stambułu, z czytelnym rozkładem i biletami kupowanymi na miejscu lub online.
- Transport publiczny IETT – tańszy, ale zwykle mniej wygodny przy dużym bagażu.
- Taksówki – najwygodniejsze przy późnych godzinach lub podróży grupowej, ale koszt potrafi być wysoki przy korkach.
Stopniowo rozwijana jest też linia metra w kierunku lotniska, co w przyszłości jeszcze ułatwi dojazd. Już teraz część pasażerów korzysta z kombinacji metra i autobusu, aby uniknąć zakorkowanych głównych arterii.
Przy odlocie warto założyć duży margines czasu – dojazd z centrum Stambułu może zająć od 40 minut do nawet 1,5 godziny, w zależności od pory dnia i warunków na drogach. Dla lotów międzynarodowych rozsądnym minimum są 3 godziny przed planowanym wylotem na lotnisku.
Lotnisko dla miłośników lotnictwa
Dla osób, które lubią obserwować ruch lotniczy, Istanbul Airport jest bardzo wdzięcznym miejscem. Ogromna liczba operacji dziennie, mieszanka maszyn Turkish Airlines i przewoźników z całego świata oraz zróżnicowane kierunki lotów robią wrażenie.
W samym terminalu nie wydzielono typowych tarasów widokowych, ale z wielu przeszklonych części hali odlotów widać płyty postojowe i pasy startowe. Przy dłuższym oczekiwaniu łatwo „przyłapać” na żywo rzadziej spotykane modele samolotów lub maszyny w specjalnych malowaniach linii lotniczych.
Dla bardziej zaawansowanych entuzjastów lotnictwa ciekawa jest też skala infrastruktury technicznej – liczne pasy startowe, rozległe drogi kołowania, osobne terminale cargo i zaplecze techniczne. Nie wszystko widać z części pasażerskiej, ale sama świadomość operowania tak dużego organizmu robi swoje.
Istanbul Airport to nie tylko największe lotnisko w Europie, ale też jeden z najważniejszych współczesnych węzłów przesiadkowych na świecie. Znajomość jego udogodnień, układu i specyfiki pozwala znacząco obniżyć stres związany z podróżą i zwyczajnie lepiej wykorzystać czas spędzony w drodze.