Po Brexicie wjazd do Wielkiej Brytanii przestał być formalnością, ale nie oznacza to automatycznie konieczności wyrabiania wizy. Dla obywateli Polski wiele pozostało prostsze, niż się powszechnie sądzi, o ile mowa o krótkich wypadach turystycznych. Kluczowe znaczenie ma długość pobytu i jego cel – od tego zależy, czy wymagana będzie wiza, czy wystarczy paszport. Poniżej zebrane są aktualne zasady wjazdu do Anglii (i reszty UK), z naciskiem na praktyczne scenariusze: turystyka, praca, studia i tranzyt.
Czy do Anglii trzeba mieć wizę – odpowiedź w skrócie
Obywatel Polski (i większości krajów UE) nie potrzebuje wizy na krótki pobyt turystyczny w Anglii. Można wjechać na podstawie ważnego paszportu i przebywać do 6 miesięcy jako turysta, odwiedzający rodzinę czy na krótkie wyjazdy biznesowe bez podejmowania pracy.
Wiza będzie potrzebna, gdy:
- celem jest praca zarobkowa (także sezonowa lub w formie stażu),
- planowane są dłuższe studia niż krótkie kursy językowe,
- chodzi o pobyt dłuższy niż 6 miesięcy, niezależnie od formy,
- planuje się łączenie rodzinne i przeprowadzkę na stałe.
Obywatel UE jadący do Anglii na krótki wyjazd turystyczny lub rodzinny – do 6 miesięcy – nie potrzebuje wizy, ale musi mieć ważny paszport. Dowód osobisty już nie wystarcza.
Wjazd do Anglii jako turysta – jakie dokumenty są potrzebne
Podstawą wjazdu jest obecnie wyłącznie ważny paszport. Po Brexicie polski dowód osobisty nie uprawnia do przekroczenia granicy UK, z nielicznymi wyjątkami dla osób z nadanymi prawami pobytu (pre-settled/settled status).
Oficjalnie na granicy można zostać poproszonym o wykazanie celu podróży i planów wyjazdu z kraju. W praktyce w większości przypadków procedura jest szybka, ale dobrze mieć:
- rezerwację noclegu lub adres pobytu u rodziny/znajomych,
- bilet powrotny lub plan dalszej podróży,
- informację o środkach finansowych (np. potwierdzenie środków na koncie, karty).
Przy turystyce nie ma formalnego wymogu posiadania biletu w obie strony, ale jego brak może wzbudzić dodatkowe pytania funkcjonariusza na granicy.
Limit 6 miesięcy – co wolno robić bez wizy
Bez wizy można przebywać w Anglii – i całym Zjednoczonym Królestwie – do 180 dni w charakterze odwiedzającego (visitor). W tym czasie wolno:
- podróżować turystycznie po Anglii, Szkocji, Walii i Irlandii Północnej,
- odwiedzać rodzinę i znajomych,
- uczestniczyć w krótkich kursach (np. językowych) do 6 miesięcy,
- załatwiać sprawy biznesowe typu spotkania, konferencje, targi.
Zakazane jest natomiast podejmowanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, również „na czarno” czy „pomocy u znajomych za kieszonkowe”. Nie wolno też podejmować formalnych, długich studiów bez odpowiedniego pozwolenia.
Nawet jednodniowa praca zarobkowa, także w formie „pomocy w rodzinnej firmie”, może zostać potraktowana jako złamanie zasad wjazdu turystycznego. Konsekwencją może być cofnięcie z granicy i zakaz wjazdu.
Kiedy wiza do Anglii jest obowiązkowa
Wiza staje się konieczna, gdy wjazd wykracza poza typową turystykę lub krótki pobyt. Najczęstsze sytuacje:
Praca w Anglii po Brexicie
Po Brexicie dostęp do rynku pracy w UK nie jest już swobodny dla obywateli UE. Aby legalnie pracować w Anglii, potrzebna jest odpowiednia wiza pracownicza. Najpopularniejsze kategorie to m.in.:
- Skilled Worker – dla osób z ofertą pracy od pracodawcy posiadającego licencję sponsorską; wymagany jest określony poziom zarobków i kwalifikacji,
- wizy sektorowe (np. zdrowie, opieka) – również oparte na systemie sponsora,
- programy dla młodych (np. Youth Mobility Scheme dla wybranych krajów – na ten moment nie obejmuje Polski).
Nie ma już prostych, sezonowych wyjazdów do pracy w Anglii „tak po prostu” jak przed Brexitem. Nawet praca wakacyjna wymaga odpowiedniej kategorii wizy, a oferty bez legalnych dokumentów są ryzykowne.
Studia i dłuższa nauka
Krótki kurs językowy można odbyć na statusie turystycznym, o ile mieści się w limicie 6 miesięcy. Natomiast na:
- studia licencjackie, magisterskie, doktoranckie,
- programy wymiany akademickiej na dłużej niż 6 miesięcy,
- dłuższe kursy specjalistyczne,
potrzebna jest Student Visa (dawniej Tier 4). Uczelnia pełni rolę sponsora i wydaje dokument (CAS), na podstawie którego ubiega się o wizę.
Łączenie rodzinne i przeprowadzka na stałe
Osoba planująca przeprowadzkę do partnera lub rodziny mieszkającej w Anglii, co do zasady potrzebuje wizy rodzinnej (Family visa). Dotyczy to m.in.:
- małżonków i partnerów obywateli UK lub rezydentów,
- dzieci dołączających do rodziców,
- niektórych przypadków opieki nad krewnymi wymagającymi wsparcia.
Procedura jest bardziej złożona, obejmuje widełki dochodowe, dokumentowanie związku, często długie oczekiwanie na decyzję. Przekroczenie granicy jako „turysta z zamiarem zostania” jest ryzykowne i może zakończyć się cofnięciem na granicy.
Wjazd do Anglii a system ETA i e-wizy
Wielka Brytania wprowadza stopniowo system ETA (Electronic Travel Authorisation) – elektronicznej autoryzacji wjazdu, podobnej do amerykańskiej ESTA. Obejmuje on najpierw wybrane narodowości spoza Europy.
Na moment przygotowywania tego tekstu obywatele Polski i większości krajów UE nie są jeszcze objęci obowiązkiem posiadania ETA przy wjeździe turystycznym. Trzeba jednak liczyć się z tym, że w kolejnych latach system może być rozszerzany.
Aktualne informacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio na stronach rządu Wielkiej Brytanii (gov.uk), w sekcji „Visit the UK”. Zmiany wprowadzane są etapami i dotyczą różnych grup podróżnych w różnym czasie.
Dzieci i młodzież – podróż do Anglii w praktyce
Dziecko wjeżdżające do Anglii musi posiadać własny paszport. Wspólne wpisy dzieci do paszportów rodziców to przeszłość – taki dokument nie będzie akceptowany jako samodzielne uprawnienie do wjazdu dziecka.
Jeśli dziecko podróżuje:
- z jednym rodzicem,
- z inną osobą dorosłą (np. babcią, trenerem),
- w grupie zorganizowanej,
warto posiadać pisemną zgodę drugiego rodzica lub opiekunów prawnych (najlepiej po angielsku), szczególnie jeśli nazwiska w dokumentach są różne. Nie jest to wymóg formalny opisany w przepisach wjazdowych, ale może znacząco ułatwić rozmowę na granicy i uniknąć podejrzeń o uprowadzenie dziecka.
Tranzyt przez Anglię – czy potrzebna jest wiza tranzytowa
Osoba lecąca przez lotnisko w Anglii do innego kraju, z krótką przesiadką w strefie tranzytowej, co do zasady nie potrzebuje wizy tranzytowej, jeśli posiada ważną wizę do kraju docelowego (jeśli jest wymagana) i nie opuszcza strefy międzynarodowej.
Sytuacja wygląda inaczej, jeśli planowany jest tranzyt z wyjściem z lotniska (np. nocleg w mieście między lotami) – wtedy w praktyce traktowany jest on jak normalny wjazd turystyczny. Dla obywateli Polski oznacza to nadal brak konieczności wizy, ale obowiązek posiadania paszportu i spełnienia warunków pobytu do 6 miesięcy.
Ubezpieczenie, opieka zdrowotna i inne realia po Brexicie
Po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE polska karta EKUZ nie działa w Anglii. Publiczna służba zdrowia (NHS) nie traktuje już obywateli UE jak swoich ubezpieczonych, jeśli nie są rezydentami UK.
Przy wjeździe turystycznym teoretycznie nie ma obowiązku przedstawiania ubezpieczenia, ale rozsądną praktyką jest wykupienie prywatnego ubezpieczenia podróżnego, które pokryje koszty ewentualnego leczenia. Ceny usług medycznych w UK potrafią być bardzo wysokie, dlatego oszczędność na polisie może szybko się zemścić.
W przypadku dłuższych pobytów na wizie (np. pracowniczej lub studenckiej) system przewiduje tzw. Immigration Health Surcharge – opłatę zdrowotną uiszczaną przy składaniu wniosku wizowego, która daje dostęp do NHS na podobnych zasadach jak mieszkańcom.
Jak przygotować się do kontroli granicznej w Anglii
Choć wiele osób przechodzi kontrolę graniczną w kilka minut, warto przygotować się na dodatkowe pytania. Funkcjonariusze mogą zapytać m.in. o:
- cel podróży (turystyka, odwiedziny, krótki wyjazd służbowy),
- plan pobytu (miasta, noclegi, długość pobytu),
- źródło utrzymania podczas pobytu (środki na koncie, gotówka, karta),
- powody powrotu do kraju (praca, studia, rodzina).
Dobrym zwyczajem jest trzymanie w podręcznym bagażu:
- wydruku lub zrzutów ekranu z rezerwacjami lotów i noclegów,
- adresu pobytu, numeru telefonu do osoby, u której planowany jest nocleg,
- potwierdzenia posiadania środków finansowych (aplikacja bankowa wystarczy).
Jeśli cel podróży lub plan pobytu budzi wątpliwości funkcjonariusza, wjazd może zostać odmówiony nawet przy spełnieniu formalnych wymagań dokumentowych. Jasne, spójne wyjaśnienie sytuacji i przygotowane dokumenty bardzo zwiększają szanse na spokojne przejście granicy.
Podsumowanie – kiedy wiza do Anglii, a kiedy wystarczy paszport
Obywatel Polski jadący do Anglii:
- na krótki wyjazd turystyczny lub rodzinny do 6 miesięcy – nie potrzebuje wizy, ale musi mieć ważny paszport,
- do pracy, na dłuższe studia lub przeprowadzkę – potrzebuje odpowiedniej wizy (pracowniczej, studenckiej, rodzinnej),
- na tranzyt lotniczy bez wychodzenia z lotniska – co do zasady nie potrzebuje wizy tranzytowej, jeśli ma prawo wjazdu do kraju docelowego.
Najwięcej nieporozumień wynika z mieszania roli turysty z próbą podjęcia pracy „przy okazji”. Z punktu widzenia brytyjskich przepisów to dwa zupełnie różne światy. Bezpieczniej jest z góry założyć: turystyka – bez wizy, praca i dłuższy pobyt – zawsze z wizą, a szczegóły i ewentualne wyjątki sprawdzać każdorazowo w oficjalnych źródłach przed podróżą.