Kolorowa, głośna, nieoczywista – tak w skrócie można opisać Marsylię. To właśnie ta nieoczywistość sprawia, że miasto wciąga bardziej niż niejedna „pocztówkowa” miejscowość na Lazurowym Wybrzeżu. Marsylia nie jest cukierkowa, za to oferuje autentyczny portowy klimat, spektakularne położenie między morzem a skałami i ogromną mieszankę kultur. Wiele osób zna nazwę, ale nie do końca wie, gdzie dokładnie leży Marsylia, jak najwygodniej tam dojechać i co warto zobaczyć poza starym portem. Poniżej konkrety: położenie na mapie, praktyczne sposoby dotarcia oraz najciekawsze atrakcje, które pomagają dobrze „czytać” to miasto.
Gdzie jest Marsylia – położenie na mapie Francji
Marsylia leży w południowo-wschodniej Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże (Provence-Alpes-Côte d’Azur). To drugie co do wielkości miasto w kraju i jednocześnie największy port handlowy i pasażerski Francji. Od Morza Śródziemnego oddziela ją tylko linia nabrzeży – tu przejście z miejskiej zabudowy do morza jest niemal natychmiastowe.
Na mapie Marsylia znajduje się mniej więcej:
- 200–250 km na zachód od Nicei,
- ok. 775 km na południowy wschód od Paryża (w linii prostej trochę mniej),
- blisko delty Rodanu, co przez wieki miało znaczenie handlowe.
Miasto rozlewa się wzdłuż wybrzeża oraz w głąb lądu, w stronę niskich gór i wapiennych masywów. Daje to ciekawy efekt: część Marsylii to typowe, gęste miasto portowe, a kilka kilometrów dalej zaczyna się teren przypominający park narodowy – surowe skały i intensywnie niebieska woda.
Jak dojechać do Marsylii – samolot, pociąg, samochód
Wbrew pozorom Marsylia jest całkiem dobrze skomunikowana, choć czasem wymaga jednej przesiadki. Wybór środka transportu zależy głównie od budżetu i podejścia do czasu podróży.
Przylot samolotem – lotnisko Marsylia-Provence
Najwygodniejszym sposobem dotarcia jest lot. Obsługuje go lotnisko Marseille Provence (MRS), położone ok. 25 km na północny zachód od centrum. Z Polski zwykle nie ma wielu lotów bezpośrednich, ale łatwo trafić na połączenia z przesiadką, przede wszystkim w Paryżu, Frankfurcie czy Monachium.
Z lotniska do miasta można dostać się na kilka sposobów:
- Autobus lotniskowy – kursuje regularnie do dworca Saint-Charles; przejazd zajmuje ok. 25–30 minut.
- Pociąg – krótszy odcinek z lotniska na stację Vitrolles, dalej pociągi regionalne do Marsylii.
- Taxi lub transport prywatny – droższa, ale wygodna opcja przy późnym przylocie.
Po wylądowaniu od razu czuć śródziemnomorski klimat: suche powietrze, sporo słońca i charakterystyczne niskie zabudowania wokół lotniska.
Dojazd pociągiem – szybkie TGV z innych miast Francji
Druga wygodna opcja, szczególnie przy podróży z Paryża lub innego dużego miasta Francji, to pociąg. Marsylia ma duży dworzec Gare de Marseille-Saint-Charles, położony blisko centrum, choć na lekkim wzniesieniu.
Orientacyjny czas przejazdu szybkich pociągów TGV:
- Paryż – Marsylia: ok. 3 godziny,
- Lyon – Marsylia: ok. 1 godz. 40 min,
- Nicea – Marsylia: ok. 2 godz. 30 min (zwykle pociągi regionalne lub Intercités).
To rozwiązanie często wybierane przez osoby, które przylatują samolotem do Paryża i chcą zobaczyć kawałek kraju przez okno pociągu zamiast brać kolejny lot wewnętrzny.
Samochodem – trasa przez Europę i lokalne drogi
Podróż samochodem do Marsylii z Polski jest jak dłuższa wyprawa po Europie, a nie szybki wypad. Dystans z centralnej Polski to około 1800–2000 km w jedną stronę, w zależności od wybranego wariantu trasy (przez Niemcy i Szwajcarię lub Niemcy i Francję).
W samym regionie Marsylii główna arteria to autostrada A7 i A55, które wprowadzają ruch od strony północy i zachodu. Dalej warto przygotować się na intensywny, czasem chaotyczny ruch miejski – typowy dla dużego portu.
Marsylia to świetna baza wypadowa do dalszego zwiedzania Prowansji – od miasta w zasięgu krótkiej przejażdżki są zarówno kamieniste zatoki Calanques, jak i klasyczne prowansalskie miasteczka w głębi lądu.
Topografia miasta – morze, skały i rozlane dzielnice
Żeby dobrze zrozumieć Marsylię, warto spojrzeć na jej „układ” na mapie, a nie tylko listę zabytków. Miasto ciągnie się wzdłuż wybrzeża na kilkanaście kilometrów, a do tego wchodzi w głąb lądu między okoliczne wzgórza.
Symbolicznym centrum jest Vieux-Port – Stary Port. To dawna zatoka portowa otoczona amfiteatralnie przez zabudowę. Stąd rozchodzą się główne ulice, w tym słynna Canebière, dawniej reprezentacyjny bulwar miasta. Kilkaset metrów powyżej portu góruje bazylika Notre-Dame de la Garde, widoczna praktycznie z każdego punktu.
Im dalej na wschód i południe, tym bliżej do surowych krajobrazów Calanques, czyli skalistych zatok o turkusowej wodzie. Na zachód z kolei zaczynają się bardziej przemysłowe i portowe tereny, aż po linię autostrad i nowszych dzielnic.
Najważniejsze atrakcje Marsylii
Marsylia ma sporo warstw – od antycznej historii, przez portowy klimat, aż po współczesne, odważne projekty architektoniczne. Warto podejść do zwiedzania jak do odkrywania różnych „twarzy” miasta, a nie tylko odhaczania punktów na mapie.
Vieux-Port – serce miasta i naturalny punkt orientacyjny
Stary Port to miejsce, w którym historia miasta zaczęła się na poważnie, gdy przybyli tu Grecy z Fokai. Dziś pełni raczej funkcję mariny, ale jego rola jako centrum życia jest wciąż wyraźna. To tu cumują łódki rybaków sprzedających świeże ryby rano, tu zaczyna się wiele rejsów wycieczkowych i tu koncentruje się wieczorne życie.
Wokół Vieux-Port znajdują się liczne kawiarnie, restauracje i bary, ale również ważne budynki publiczne i muzea. To także dobry punkt, by „złapać” pierwsze wrażenie z miasta – głośnego, trochę chaotycznego, żyjącego od wczesnych godzin.
Notre-Dame de la Garde – punkt widokowy z prawdziwego zdarzenia
Bazylika Notre-Dame de la Garde, nazywana przez mieszkańców „la Bonne Mère”, stoi na wzgórzu o wysokości ok. 150 metrów n.p.m.. Świątynia sama w sobie jest ciekawa, ale największą wartość ma panorama. Z tarasów widać całe miasto, wyspy Frioul, stare forty i dalekie wzgórza w głębi lądu.
Na wzgórze można dojść pieszo (stromo, ale do zrobienia) lub dojechać autobusem miejskim. Warto wybrać się tam przy dobrej pogodzie – w słoneczny dzień kolory morza, dachów i skał robią wrażenie nawet na osobach, które widziały już mnóstwo śródziemnomorskich miast.
Le Panier, MuCEM i stary port wojskowy
Dzielnica Le Panier to najstarsza część Marsylii, położona na północnym zboczu nad Vieux-Port. Wąskie uliczki, niskie domy, pranie na balkonach, kolorowe murale – to miejsce mniej „wypolerowane” niż typowe starówki, ale autentyczne i klimatyczne. Czuć tu mocno wielokulturową historię miasta.
Na styku Le Panier i nabrzeża stoi MuCEM – Muzeum Cywilizacji Europy i Morza Śródziemnego. Sam budynek jest wart uwagi: ażurowa, nowoczesna bryła połączona kładką z historycznym Fortem Saint-Jean. W środku wystawy poświęcone kulturze i historii regionu.
Połączenie zabytkowego fortu i ultranowoczesnego MuCEM to dobre podsumowanie współczesnej Marsylii: miasto świadome swojej przeszłości, ale szukające nowych form jej opowiadania.
Wyspy Frioul i „więzienie Monte Cristo”
Na wprost Starego Portu, kilka kilometrów od wybrzeża, leżą wyspy Frioul. Można tam dopłynąć promem z Vieux-Port w około 20–30 minut. Surowy, skalisty krajobraz, niewiele drzew, turkusowa woda i stare zabudowania wojskowe – to inny świat niż zatłoczone ulice Marsylii.
Najbardziej znanym punktem jest Château d’If na malutkiej wysepce If. To dawne więzienie, które Aleksander Dumas rozsławił w „Hrabim Monte Christo”. Dziś można wejść do środka, przejść przez dawne cele i tarasy z widokiem na miasto. Nawet osoby, które nie są fanami klasycznej literatury, zazwyczaj doceniają kontrast: z jednej strony ciężka budowla więzienna, z drugiej – spektakularne widoki na błękitne morze i panoramę Marsylii.
Calanques – dzika natura tuż za miastem
Jednym z największych atutów położenia Marsylii jest bliskość Parc National des Calanques. To ciąg wąskich, głęboko wciętych zatok otoczonych wapiennymi klifami, rozciągający się między Marsylią a Cassis. Mimo że to teren chroniony, jest stosunkowo łatwo dostępny dla turystów.
Do części calanques można dojść pieszo z niektórych dzielnic Marsylii lub dojechać autobusem w okolice szlaków. Inna opcja to rejs łodzią – wtedy calanques ogląda się z perspektywy wody, bez wysiłku, ale też bez możliwości wejścia na górę klifów.
Najbardziej znane zatoki to m.in. Sugiton, Morgiou, Sormiou. Każda ma trochę inny charakter: od bardziej „dzikich”, bez infrastruktury, po takie, gdzie działa niewielka restauracja i można coś zjeść nad samą wodą. Trzeba pamiętać, że latem wstęp bywa regulowany ze względu na wysokie zagrożenie pożarowe i ochronę przyrody.
Codzienna Marsylia – plaże, jedzenie, klimat miasta
Marsylia nie jest typowym kurortem plażowym, ale opcji wykąpania się w morzu nie brakuje. Na południe od centrum rozciągają się miejskie plaże, m.in. Plages du Prado, stworzone częściowo z usypanego materiału po budowie metra w latach 70. Nie są to najbardziej malownicze plaże Lazurowego Wybrzeża, lecz na szybkie popołudnie nad wodą – jak najbardziej wystarczają.
Miasto słynie także z kuchni opartej na rybach i owocach morza, z najsłynniejszą bouillabaisse na czele. To gęsta zupa-gedź z kilku gatunków ryb, podawana na dwa etapy: osobno bulion, osobno ryba. Oprócz tego mocno obecne są wpływy kuchni z Afryki Północnej – couscous, tajiny, wypieki z semoliny. Odzwierciedla to strukturę mieszkańców: Marsylia od dawna jest miastem migrantów.
Atmosfera w mieście bywa głośna, intensywna, czasem surowa. Nie jest to „grzeczne” nadmorskie miasteczko, tylko duża metropolia z realnymi problemami i energią. Dla wielu osób właśnie ten miks – morze, port, mieszanka kultur, nie do końca wypolerowane ulice – staje się największą zaletą Marsylii.
Podsumowanie – położenie, dojazd, powody żeby jechać
Marsylia leży w strategicznym punkcie południa Francji – między Prowansją a otwartym Morzem Śródziemnym, z dobrym dostępem zarówno z Paryża, jak i reszty Europy. Lotnisko, szybkie pociągi TGV i układ autostrad sprawiają, że łatwo włączyć to miasto w dłuższą podróż po Francji lub uczynić z niego bazę wypadową.
Największa wartość Marsylii tkwi w połączeniu portowego miasta, bliskości dzikiej przyrody Calanques i bogatej, wielowarstwowej historii. To nie jest klasyczne „ładne” miasto do przespacerowania w dwa dni, tylko miejsce, które lepiej smakuje tym, którzy dadzą mu trochę czasu i pozwolą się poprowadzić od Starego Portu, przez wzgórza, aż po skaliste zatoki za miastem.